Saldering stopt in 2027: 4 strategieën om klaar te zijn De salderingsregeling voor zonne-energie stopt per 1 januari 2027. Dit betekent dat opgewekte elektriciteit die teruggeleverd wordt aan het net, vanaf dat moment niet meer volledig mag worden weggestreept tegen verbruikte elektriciteit.
De afbouw van de salderingsregeling, zoals vastgesteld in Wet 36.611 en bevestigd door recente voortgangsrapporten van de Autoriteit Consument en Markt (ACM), heeft gevolgen voor huishoudens met zonnepanelen. Waar voorheen elke teruggeleverde kWh 1-op-1 werd verrekend met afgenomen stroom, ontvangen prosumenten nu waarschijnlijk nog de kale stroomprijs, verminderd met opslagen en energiebelasting. Dit maakt het optimaliseren van eigen verbruik relevanter. Hieronder worden vier strategieën besproken om deze transitie aan te pakken, inclusief een inschatting van de kosten en baten voor een gemiddeld gezin.
Achtergrond van de salderingsregeling en de impact van 2027
Sinds 2004 maakt de salderingsregeling het financieel aantrekkelijk om zonnepanelen te installeren in Nederland. De mogelijkheid om stroom die op het ene moment wordt opgewekt en op een ander moment wordt verbruikt tegen dezelfde prijs te verrekenen, creëert een eenvoudige businesscase. Vanaf 1 januari 2027 zal dit principe volledig verdwijnen.
De ACM heeft benadrukt dat de afbouw noodzakelijk is om het elektriciteitsnet te ontlasten en de energieprijzen eerlijker te verdelen. De huidige regeling stimuleert verbruikers niet om stroom te gebruiken wanneer deze wordt opgewekt, wat bijdraagt aan netcongestie op zonnige dagen en onnodige investeringen in netuitbreiding. Na 2027 zal de waarde van zelf opgewekte en direct verbruikte stroom hoger zijn dan de waarde van teruggeleverde stroom. Dit vraagt om een aanpassing van het gedrag en de systemen van huishoudens met zonnepanelen.
Strategie 1: Optimaliseren van zelfverbruik door gedragsaanpassing
De meest directe en kosteneffectieve strategie is het aanpassen van de elektriciteitsgebruikspatronen in huis. Door apparaten te gebruiken wanneer de zonnepanelen de meeste stroom produceren, maximaliseert men het eigen verbruik en minimaliseert de behoefte aan teruglevering tegen een lagere vergoeding.
Hoe werkt het?
Dit omvat het instellen van wasmachines, drogers en vaatwassers op daguren, het laden van elektrische voertuigen en fietsen tijdens piekproductie en het zo mogelijk uitstellen van energie-intensieve activiteiten. Slimme stekkers en timers kunnen hierbij ondersteunen. Overweeg ook het gebruik van slimme thermostaten die anticiperen op zonneproductie.
Kosten en baten
De kosten van deze strategie zijn minimaal, veelal beperkt tot de aanschaf van slimme schakelaars (ongeveer €20 - €50 per stuk) of het uitbreiden van een domoticasysteem. De winst zit hem in het verhogen van het zelfverbruik van typisch 30% naar 40-50%.
Voorbeeldgezin: gezin Jansen
Gezin Jansen heeft een jaarlijks verbruik van 3.500 kWh en wekt met zonnepanelen 4.000 kWh per jaar op.
- Huidige situatie (zonder gedragsaanpassing): Zelfverbruik 30% (1.200 kWh). Teruglevering 2.800 kWh, afname 2.300 kWh. Onder de salderingsregeling is de netto afrekening 0 kWh. Na 2027 ontvangt men een lagere vergoeding voor 2.800 kWh en betaalt men de volle prijs voor 2.300 kWh.
- Met gedragsaanpassing: Zelfverbruik 45% (1.800 kWh). Teruglevering 2.200 kWh, afname 1.700 kWh. Besparing: 600 kWh minder afname tegen circa €0,35/kWh (€210 per jaar) en 600 kWh minder teruglevering tegen een lagere vergoeding. De exacte besparing hangt af van de terugleververgoeding na 2027.
Deze strategie is de basis voor alle andere benaderingen en kan direct worden toegepast zonder grote investeringen.
Strategie 2: Investeren in een thuisbatterij (vast)
Een thuisbatterij slaat overtollige zonne-energie op voor later gebruik, doorgaans 's avonds of 's ochtends. Dit verhoogt het eigen verbruik aanzienlijk. LFP (Lithium-ijzerfosfaat) batterijen zijn de standaard geworden vanwege hun veiligheid, levensduur en prestaties.
Hoe werkt het?
Zodra de zonnepanelen meer stroom opwekken dan direct wordt verbruikt, wordt het overschot opgeslagen in de thuisbatterij. Wanneer de panelen geen stroom leveren (bijvoorbeeld na zonsondergang) of te weinig, wordt de opgeslagen energie gebruikt. Dit vermindert de afname van stroom van het net en minimaliseert de teruglevering. De round-trip efficiëntie van moderne thuisbatterijen ligt rond de 90%, wat betekent dat 10% van de opgeslagen energie verloren gaat bij het laden en ontladen. De degradatie is doorgaans ~2% per jaar.
Kosten en baten
De investering in een vaste thuisbatterij varieert sterk. Een systeem van 5-10 kWh, geschikt voor een gemiddeld gezin, kost tussen de €4.000 en €10.000 inclusief installatie. Grotere systemen (15-20 kWh) kunnen oplopen tot €15.000 inclusief installatie. Er is geen ISDE-subsidie specifiek voor thuisbatterijen in 2026. Echter, door de afgeschaalde saldering kan dit in de toekomst eventueel wel terugkomen.
De terugverdientijd van een thuisbatterij ligt momenteel tussen de 6,5 en 22 jaar, afhankelijk van de initiële kosten, stroomprijzen, de grootte van het zonnepanelensysteem en het verbruiksprofiel van het huishouden. Door een dynamisch energiecontract te overwegen, kan de batterij ook gebruikt worden om te handelen op de energiemarkt (peak shaving, arbitrage), wat de terugverdientijd kan verkorten. De BTW op de aanschaf van zonnepanelen kan worden teruggevraagd. Zodra de batterij wordt geladen met stroom van zonnepanelen, kan men de BTW over de aanschaf en installatie van de zonnepanelen terugvragen. De BTW op de thuisbatterij zelf kan niet worden teruggevraagd tenzij deze onderdeel uitmaakt van een bedrijfsmatige installatie.
Voorbeeldgezin: gezin Jansen (vervolg)
Stel gezin Jansen installeert een 10 kWh thuisbatterij voor €7.000 (inclusief installatie).
- Met thuisbatterij en gedragsaanpassing: Het zelfverbruik kan stijgen van 30% naar 60-70%. Met 65% zelfverbruik (2.600 kWh) neemt gezin Jansen nog maar 900 kWh af van het net. De teruglevering daalt naar 1.400 kWh.
- Financieel impact: De jaarlijkse besparing op afgenomen stroom is 1.400 kWh (1.700 kWh - 300 kWh) tegen €0,35/kWh: €490. De waarde van minder teruglevering hangt af van de toekomstige terugleververgoeding. Bij €0,08/kWh is dat 800 kWh * €0,08 = €64,-. Totaalbesparing van €554 per jaar. De terugverdientijd van €7.000 / €554 is ruim 12,5 jaar. Dit is een versimpelde berekening en houdt geen rekening met degradatie, dynamische prijzen of de mogelijkheid om de batterij ook met netstroom te laden tijdens daluren.
Voor een diepere analyse van de financiële haalbaarheid, zie ons artikel over de terugverdientijd van een thuisbatterij.
Strategie 3: Kleine (plug-in) batterijen en slimme apparaten
Voor huishoudens waar een grote, vaste thuisbatterij een te grote investering is, of waar de energiebehoefte minder hoog is, bieden kleine plug-in batterijen en 'smart home' apparaten een alternatief.
Hoe werkt het?
Plug-in batterijen zijn compactere, mobiele accusystemen die direct op een stopcontact kunnen worden aangesloten en werken met een omvormer die overal op het stopcontact kan worden aangesloten, zonder tussenkomst van een elektricien. Ze slaan kleinere hoeveelheden energie op en geven deze weer af aan het huishoudelijke net. 'Slimme apparaten' (bijv. boilers, airconditioning) kunnen uitgerust zijn met software die ze hun werking laat afstemmen op zonneproductie of lage stroomprijzen.
Kosten en baten
Plug-in batterijen variëren in capaciteit van 1-3 kWh en hun prijs ligt tussen de €800 en €2.500. De installatiekosten zijn minimaal omdat men deze zelf kan aansluiten. Slimme apparaten hebben een meerprijs ten opzichte van traditionele modellen, meestal enkele honderden euro's.
Het rendement van deze kleinere systemen is beperkter dan bij een volwaardige thuisbatterij, maar de initiële investering is ook veel lager. Ze kunnen het zelfverbruik met 5-15% verhogen bovenop gedragsaanpassing.
Voorbeeldgezin: gezin Pietersen
Gezin Pietersen heeft zonnepanelen en een lager verbruik van 2.500 kWh per jaar en wekt 2.800 kWh op. Een 10 kWh vaste thuisbatterij is voor hen te groot. Ze kiezen voor een 2 kWh plug-in batterij en enkele slimme stekkers voor €1.500 totaal.
- Huidige situatie (zonder aanpassing): Zelfverbruik 30% (840 kWh). Teruglevering 1.960 kWh, afname 1.660 kWh.
- Met plug-in batterij en slimme stekkers: Het zelfverbruik stijgt van 30% naar 45% (1.260 kWh). De extra 420 kWh wordt nu zelf verbruikt, wat een besparing oplevert van circa €0,35/kWh = €147 per jaar. De terugverdientijd bedraagt hiermee circa €1.500 / €147 = ruim 10 jaar.
Deze strategie is interessant voor huishoudens met een beperkter budget, minder ruimte of een lager energieprofiel.
Strategie 4: Contractaanpassing en dynamische tarieven
De afbouw van de salderingsregeling maakt een kritische blik op het energiecontract essentieel. Variabele of dynamische energiecontracten kunnen na 2027 aanzienlijk gunstiger uitpakken.
Hoe werkt het?
Bij een dynamisch contract fluctueert de stroomprijs per uur, gebaseerd op de marktprijzen. Op zonnige, winderige dagen kan de prijs laag zijn, soms zelfs negatief. Door stroom af te nemen wanneer de prijzen laag zijn en terug te leveren (of minder af te nemen) wanneer ze hoog zijn, kan aanzienlijke besparing gerealiseerd worden. Dit vereist vaak wel een slimme meter en een actieve monitoring van de prijzen. In combinatie met een thuisbatterij (Strategie 2) kan men de batterij slim laden en ontladen om optimaal te profiteren van prijsschommelingen.
Kosten en baten
De kosten van deze strategie zijn beperkt tot de eventuele meerkosten van een dynamisch contract (sommige aanbieders rekenen een kleine toeslag) of de aanschaf van een slimme meter (vaak gratis geïnstalleerd door de netbeheerder). De potentiële baten zijn echter groot, vooral voor huishoudens met zonnepanelen en/of een elektrische auto. Analyse van de ACM toont aan dat consumenten met dynamische contracten gemiddeld lagere energiekosten hebben in vergelijking met traditionele vaste of variabele contracten. De terugleververgoeding bij dynamische contracten volgt de spotmarktprijs, wat transparanter en potentieel gunstiger is dan een vaste, lage vergoeding.
Voorbeeldgezin: gezin de Jong
Gezin de Jong heeft zonnepanelen en een jaarverbruik van 4.200 kWh, opwek 4.500 kWh. Ze overwegen een dynamisch energiecontract zonder extra investeringen in batterijen in 2026. Ze hebben een elektrische auto.
- Zonder dynamisch contract (na 2027): Afname 2.940 kWh, teruglevering 1.950 kWh. Zij rekenen met een kale terugleververgoeding van €0,08/kWh. Dit betekent een jaarlijkse opbrengst van €156,- voor teruglevering. Voor de afname van 2.940 kWh betalen zij gemiddeld €0,35/kWh, = €1.029. Netto energiekosten: €873.
- Met dynamisch contract (na 2027): Door de elektrische auto slim te laden tijdens negatieve of lage prijzen en huishoudelijke apparaten te gebruiken tijdens piekmomenten van zonneproductie, kan gezin de Jong de netto afname verder verlagen en de opbrengst van teruglevering optimaliseren. Stel zij verlagen de afname met 15% (441 kWh) door dynamisch verbruik en verhogen de gemiddelde terugleververgoeding naar €0,12/kWh. Dit betekent een besparing van 441 kWh €0,35/kWh = €154. De opbrengst van teruglevering stijgt naar 1.950 kWh €0,12/kWh = €234. Netto energiekosten: (€1.029 - €154) - €234 = €641. Besparing ten opzichte van geen dynamisch contract: €232 per jaar.
Deze strategie kan het beste gecombineerd worden met gedragsaanpassing en overweegt de aanschaf van een slimme meter. Het is een cruciaal onderdeel van de voorbereiding op de post-salderingsperiode. Voor meer informatie zie onze artikelen over dynamische energiecontracten en thuisbatterijen.
De fasering 2025-2027: een overzicht
De afbouw van de salderingsregeling verloopt stapsgewijs. Hoewel er discussies zijn geweest over vertraging, is de verwachting dat de regeling per 1 januari 2027 volledig wordt afgeschaft.
- Tot 31 december 2026: Volledig salderen blijft mogelijk. Elke teruggeleverde kWh wordt weggestreept tegen een afgenomen kWh. Dit is de fase waarin huishoudens zich optimaal kunnen voorbereiden.
- Vanaf 1 januari 2027: De saldering stopt volledig. Huishoudens ontvangen dan alleen nog een terugleververgoeding van hun energieleverancier voor de stroom die ze aan het net leveren. Deze vergoeding is doorgaans lager dan de prijs die betaald moet worden voor afgenomen stroom. Dit maakt investeringen in zelfverbruik en flexibiliteit financieel aantrekkelijker.
Het is raadzaam om niet te wachten tot 2027 met het nemen van maatregelen. Door nu al te beginnen met gedragsaanpassingen en het onderzoeken van de mogelijkheden voor thuisbatterijen of contractaanpassingen, kunnen huishoudens de transitie naar 2027 soepeler laten verlopen en profiteren van de huidige regelingen waar dat nog kan.
Prioritering van strategieën
De keuze voor een strategie hangt af van de specifieke situatie, het budget en de bereidheid tot investeren. Een logische prioritering is:
- Gedragsaanpassing: Altijd de eerste stap. Kost weinig tot niets en heeft direct effect.
- Contractaanpassing (Dynamische tarieven): Een krachtige tweede stap, vooral in combinatie met gedragsaanpassing en een slimme meter. Verhoogt de potentiële winst zonder grote fysieke investeringen.
- Kleine (plug-in) batterijen en slimme apparaten: Een goede tussenstap voor mensen met een kleiner budget of lagere energiebehoefte, of als aanvulling op de eerste twee stappen.
- Vaste Thuisbatterij: De meest effectieve manier om zelfverbruik te maximaliseren. Een aanzienlijke investering die echter op lange termijn, vooral met dynamische contracten, de hoogste besparing kan opleveren.
Het is van belang om de lokale energieleverancier te raadplegen over de specifieke terugleververgoedingen en contractopties die zij aanbieden na 2027, aangezien deze kunnen variëren. Het ACM blijft de markt monitoren om eerlijke prijsvorming te garanderen.
Veelgestelde vragen
Wat betekent de afschaffing van de salderingsregeling precies voor mij?
Vanaf 1 januari 2027 mag u opgewekte en teruggeleverde stroom niet meer wegstrepen tegen verbruikte stroom. U ontvangt dan een terugleververgoeding voor de stroom die u aan het net levert, die doorgaans lager is dan de prijs die u betaalt voor stroomafname. Dit maakt het vergroten van uw eigen verbruik financieel aantrekkelijker.
Is het nog steeds rendabel om zonnepanelen te installeren na 2027?
Ja, zonnepanelen blijven een rendabele investering. Hoewel de terugverdientijd mogelijk iets langer wordt door het wegvallen van de salderingsregeling, bespaart u nog steeds aanzienlijk op uw energierekening door uw eigen opgewekte stroom te verbruiken. Strategieën zoals het verhogen van zelfverbruik met een thuisbatterij of dynamische contracten kunnen de rentabiliteit verder verbeteren.
Wat is de verwachte terugleververgoeding na de afschaffing van salderen?
De exacte terugleververgoeding na 2027 is niet wettelijk vastgelegd en zal variëren per energieleverancier en contract. Bij dynamische contracten volgt deze de actuele uurprijzen op de energiemarkt. Bij andere contracten zal het een vaste vergoeding zijn, die naar verwachting lager ligt dan de prijs voor afgenomen stroom, maar wel concurrerend moet zijn volgens richtlijnen van ACM.
Hoe kan ik mijn eigen verbruik van zonne-energie het beste verhogen?
U kunt uw eigen verbruik verhogen door energie-intensieve apparaten te gebruiken wanneer uw zonnepanelen de meeste stroom opwekken (gedragsaanpassing), en door de overtollige stroom op te slaan in een thuisbatterij voor later gebruik. Ook slimme apparaten die automatisch afstemmen op zonneproductie kunnen hierbij helpen.
Krijg ik subsidie voor een thuisbatterij in 2026?
Nee, er is in 2026 geen landelijke ISDE-subsidie specifiek voor de aanschaf en installatie van thuisbatterijen. De BTW over de aanschaf van de batterij kan doorgaans ook niet worden teruggevraagd voor particulieren, tenzij deze onderdeel is van een bedrijfsmatige toepassing.